عبد الهادي بن محمد بن محمود بن ابراهيم مراغى
22
منافع حيوان ( فارسى )
نسخهء حاضره به خطّ خود مؤلّف كتاب است ، زيرا كه چون اين نسخه امضاى كاتب ندارد ، و نام خود مؤلّف نيز به واسطهء سقوط يكى دو ورق از ديباچهء كتاب ( اگر اصلا مؤلّف نام خود را در ديباچه برده بوده ) « 1 » عجالة معلوم نيست حكمى در اين خصوص نمىتوان كرد ؛ وانگهى عادة بسيار مستبعد است كه نسخ بسيار نفيس تجمّلى از همين قبيل را كه براى تقديم به پادشاهان بزرگ يا شاهزادگان و امراى سترگ حاضر مىكردهاند و على هذا بالطّبع بهترين صنعتكاران درجهء اوّل را از هر حيث از خطّاط و مصوّر و مذهّب و مجلّد و غيره براى تهيّهء آن انتخاب مىنموده به خط خود مؤلّف آن نسخ باشد ، زيرا چنانكه معلوم است بسيار نادر است كه كسى در آن واحد هم از علما و فضلا و اهل تأليف و تصنيف و هم از متخصّصين در يكى از فنون صنعتى مزبوره كه مهارت در هر يكى از آنها مستلزم صرف يك عمر تمام است بوده باشد ، بلكه مقصود از نسخهء اصل مؤلّف آن است كه به احتمال بسيار قوى ، نسخهء حاضره همان نسخهاى است كه مؤلّف در تحت مراقبت و اهتمام و دستور العمل شخصى خود آن را براى تقديم به غازان خان تهيّه كرده بوده است . على اىّ نحو كان مجالس تصاوير نسخهء حاضره يكى از نفيسترين و ظريفترين نمونههاى صنعتى عهد مغول است ، و عهد مغول نيز چنانكه معلوم است يكى از بهترين مواقع ترقّى فنّ نقّاشى و مخصوصا عمل اين نوع تصاوير نسخ خطّى معروف به كار چينى بوده است در ايران ؛ و هرچند عدّهء اين نوع نسخ مصوّر آن دوره كه تاكنون
--> ( 1 ) . خوشبختانه نام مؤلّف به صراحت آمده كه در ص 44 همين متن - بخش افتادگى - ديده مىشود : عبد الهادى بن محمّد بن محمود بن ابراهيم المراغى .